दशैँको छैटौँ दिन आज षष्ठी, देवी कात्यायनीको पूजाआराधना गरिँदै

हेटौँडा । हिन्दु नेपालीहरूको महान् पर्व बडादशैँअन्तर्गत आज छैटौँ दिन अर्थात् षष्ठी तिथि। आश्विन शुक्ल षष्ठीका दिन माता दुर्गाको छैटौँ स्वरूप देवी कात्यायनीको विशेष पूजाआराधना गर्ने धार्मिक परम्परा रहेको छ। नवरात्रको यस दिनलाई शक्ति, साहस, धर्म र अधर्मबीचको संघर्षको प्रतीकका रूपमा लिने गरिन्छ।

दशैँको पहिलो दिन घटस्थापना गरी स्थापना गरिएको जमरा र कलशको नित्य पूजा गर्दै भक्तजनहरूले आज पनि दुर्गा भवानीको आराधना गर्ने गर्छन्। घरघरमा बिहानै स्नान गरी पूजास्थल सफा गर्ने, दीप प्रज्वलन गर्ने, फूल, अक्षता, धूप, दीप, नैवेद्य तथा फलफूल चढाउने र दुर्गा सप्तशती वा देवीसम्बन्धी धार्मिक ग्रन्थ पाठ गर्ने चलन छ। कतिपय भक्तजनले नवरात्रभर व्रत बसेर देवीको उपासना गर्ने गर्छन्।

धार्मिक मान्यताअनुसार देवी कात्यायनीको पूजा गर्नाले साहस, आत्मविश्वास, सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ। अन्याय, अत्याचार तथा नकारात्मक शक्तिविरुद्ध लड्ने प्रेरणा दिने देवीका रूपमा समेत कात्यायनीको आराधना गरिन्छ।

के हो देवी कात्यायनीको धार्मिक कथा ?

पौराणिक कथाअनुसार महिषासुर नामक शक्तिशाली असुरले देवता तथा समस्त लोकमा अत्याचार मच्चाएपछि देवताहरू संकटमा परेका थिए। महिषासुरको अत्याचारबाट मुक्ति पाउन देवताहरूले भगवान् ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वरसहित देवी शक्तिको आराधना गरे।

देवताहरूको तेजबाट उत्पन्न भएकी आदिशक्ति दुर्गाले असुरहरूको विनाश गर्ने संकल्प लिइन्। देवीको यस शक्तिशाली स्वरूपको पूजा महर्षि कात्यायनसँग पनि जोडिएको छ। धार्मिक आख्यानअनुसार महर्षि कात्यायनको तपस्याबाट प्रसन्न भएकी देवीले उनको आश्रममा पुत्रीका रूपमा अवतार लिएकी थिइन्। त्यसैले उनको नाम कात्यायनी रहन गएको मानिन्छ।

देवी कात्यायनीले महिषासुरसँग युद्ध गरी उसको वध गरेको पौराणिक मान्यता छ। यस कथाले सत्य र धर्मको पक्षमा उभिँदा अन्याय तथा अधर्ममाथि विजय प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश दिन्छ। यही कारण दशैँलाई असत्यमाथि सत्य र अधर्ममाथि धर्मको विजयको प्रतीकका रूपमा मनाइन्छ।

षष्ठी तिथिको महत्व के छ ?

नवरात्रका नौ दिन देवी दुर्गाका विभिन्न स्वरूपको उपासना गर्ने परम्परा छ। षष्ठीका दिन विशेष रूपमा देवी कात्यायनीको पूजा गरिन्छ। धार्मिक विश्वासअनुसार उनको आराधनाले भक्तजनमा निर्भीकता, दृढ इच्छाशक्ति र कठिन परिस्थितिको सामना गर्ने क्षमता विकास हुन्छ।

यस दिनको पूजाले परिवारमा सुख, शान्ति र समृद्धि कायम होस् भन्ने कामनासमेत गरिन्छ। विशेषगरी महिलाहरूले परिवारको कल्याण, सन्तानको सुख तथा मनोकामना पूर्तिका लागि देवीको आराधना गर्ने परम्परा विभिन्न समुदायमा प्रचलित छ।

दशैँ केवल धार्मिक अनुष्ठानमा सीमित पर्व होइन। यसले परिवारबीचको आत्मीयता, सामाजिक सद्भाव, आपसी सहयोग र सांस्कृतिक एकतालाई समेत बलियो बनाउँछ। नवरात्रका दिनहरूमा मन्दिरमा दर्शन गर्ने, भजनकीर्तन गर्ने, दुर्गा भवानीको स्तुति गाउने र घरपरिवारसँगै पूजा गर्ने परम्पराले पर्वको रौनक थप्ने गरेको छ।